ठाण्याचे लोककला शिलेदार: पंकज पाडाळे

File:Screenshot 20251202 205731 Adobe Acrobat (1).jpg

ठाण्याचे लोककला शिलेदार: पंकज पाडाळे

कलेचा खरा अर्थ केवळ मंचावर नाचणे इतकाच मर्यादित नसतो, तर तो आपल्या मातीशी, संस्कृतीशी आणि इतिहासाशी जोडलेला असतो. हीच गोष्ट ओळखून ठाण्याच्या मातीतला एक हिरा आज महाराष्ट्राची लोककला जपण्याचे काम मनापासून करत आहे. त्यांचे नाव आहे- पंकज तानाजी पाडाळे.

कलेचा वारसा आणि गुरूंची शिकवण

पंकज पाडाळे हे व्यवसायाने लोकनृत्य प्रशिक्षक आणि नृत्य दिग्दर्शक आहेत. पण त्यांची खरी ओळख म्हणजे ते एक समर्पित कलावंत आहेत. त्यांच्या या प्रवासाची सुरुवात त्यांचे गुरू सदानंद राणे यांच्या मार्गदर्शनाखाली झाली. गुरूंकडून त्यांना केवळ नृत्याची शिस्तच मिळाली नाही, तर संस्कृती आणि परंपरांचे महत्त्वही समजले. लोककलेत जे शब्दांनी सांगता येत नाही, ते देहबोलीतून आणि भावनेतून कसे व्यक्त करायचे, याचे बाळकडू त्यांना गुरूंकडून मिळाले.

'जल्लोष’: संस्कृती जपण्याची चळवळ

आजची पिढी मोबाईल आणि पाश्चात्य संस्कृतीच्या प्रभावाखाली आहे. अशा वेळी तरुणाईला पुन्हा आपल्या मुळांकडे वळवण्यासाठी पंकज यांनी ‘जल्लोष’ या संस्थेची स्थापना केली. ही संस्था म्हणजे केवळ नृत्याचा वर्ग नाही, तर लोककलेची एक प्रयोगशाळा आहे.

येथे मुलांना केवळ नृत्याच्या पायऱ्या (Steps) शिकवल्या जात नाहीत, तर त्या नृत्यामागचा इतिहास आणि सामाजिक संदर्भही समजावून सांगितला जातो. लावणी, कोळीगीते, गोंधळ किंवा पोवाडा सादर करताना त्यातील जोम आणि भाव कसा असावा, हे पंकज स्वतः तरुणांना शिकवतात.

आधुनिकतेशी सांगड

जुनी लोककला आजच्या काळात टिकवायची असेल, तर त्यात काळानुरूप बदल करणे गरजेचे आहे, हे पंकज यांनी ओळखले आहे. त्यांनी लोककलेचा मूळ गाभा तसाच ठेवून त्याला आधुनिकतेची जोड दिली आहे. प्रकाशयोजना, ध्वनी आणि सादरीकरणाच्या नव्या तंत्रामुळे त्यांची कला अधिक उठावदार दिसते. त्यामुळेच त्यांच्या कार्यक्रमांना प्रेक्षकांचा भरभरून प्रतिसाद मिळतो.

गडकिल्ल्यांचे प्रेम आणि भविष्याचा ध्यास पंकज यांना केवळ नृत्याचीच नाही, तर भटकंतीचीही भारी आवड आहे. सह्याद्रीच्या रांगा आणि गडकिल्ले फिरताना मिळणारी ऊर्जा त्यांच्या नृत्यातून दिसून येते. इतिहासाचा हा वारसा ते आपल्या कलेतून पुढे नेत आहेत.

शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये संस्कृतीची बीजे रोवली जावीत, यासाठी ते सतत प्रयत्नशील असतात. लोकनृत्यातही चांगले करिअर घडू शकते, हा विश्वास त्यांनी अनेक तरुणांना दिला आहे. ठाण्याचे हे सुपुत्र आपल्या लोककलेचा दीप असाच तेवत ठेवत आहेत, ही आपल्या शहरासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे.

संदर्भ:

साप्ताहिक वृत्त प्रकाश, संपादक मनीष वाघ

वरील लेखात भर घालण्यासाठी (किंवा संपादन करण्यासाठी) इथे क्लिक करा / Click here to Edit (or add) the content in this article