एकनाथ शिंदे: रिक्षाचालक ते राज्याचे मुख्यमंत्री
महाराष्ट्राच्या राजकारणात सध्याच्या घडीला सर्वात केंद्रस्थानी असलेले नाव म्हणजे एकनाथ संभाजी शिंदे. एक सामान्य शिवसैनिक ते राज्याचे मुख्यमंत्री हा त्यांचा प्रवास केवळ राजकीय यशाचा नसून, जबरदस्त इच्छाशक्ती आणि संघर्षाचा आहे. राजकीय पार्श्वभूमी नसतानाही केवळ कष्ट आणि लोकसंपर्काच्या बळावर त्यांनी हे सर्वोच्च पद गाठले आहे.
जडणघडण आणि सुरुवातीचा काळ
[edit]एकनाथ शिंदे यांचा जन्म ९ फेब्रुवारी १९६४ रोजी सातारा जिल्ह्यातील 'दरे' या अतिशय दुर्गम गावात झाला. घरची परिस्थिती अत्यंत साधारण असल्याने उदरनिर्वाहासाठी त्यांचे कुटुंब ठाण्यात स्थायिक झाले. ठाण्यातील किसननगर येथील चाळीत त्यांचे वास्तव्य होते. मंगला हायस्कूल आणि ज्युनिअर कॉलेजमधून त्यांनी शिक्षण घेतले, परंतु आर्थिक अडचणींमुळे त्यांना शिक्षण सोडावे लागले.
कुटुंबाला हातभार लावण्यासाठी त्यांनी सुरुवातीला एका मासळी विक्री कंपनीत सुपरवायझर म्हणून काम केले आणि नंतर काही काळ ठाण्यात ऑटोरिक्षाही चालवली. परिस्थितीशी दोन हात करत असतानाच ते शिवसेनेकडे आकर्षित झाले. पुढे वयाच्या ५६ व्या वर्षी जिद्दीने त्यांनी पुन्हा शिक्षण सुरू केले आणि यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून पदवी (B.A.) संपादन केली.
नियतीचा क्रूर आघात (जीवनला कलाटणी देणारा प्रसंग)
[edit]एकनाथ शिंदे यांच्या आयुष्यात २००० साली एक असा प्रसंग घडला ज्याने त्यांचे संपूर्ण जग उद्ध्वस्त केले. सातारा येथे सुट्टीसाठी गेले असताना डोळ्यादेखत बोट उलटून त्यांची दोन लहान मुले, पुत्र दीपेश (वय ११) आणि कन्या शुभदा (वय ७) पाण्यात बुडाली. या हृदयद्रावक दुर्घटनेत दोन्ही मुलांचा मृत्यू झाला.
या आघाताने शिंदे पूर्णपणे कोलमडून गेले. "आता जगण्यात काहीच अर्थ उरला नाही," अशा मनस्थितीत त्यांनी स्वतःला घरात कोंडून घेतले आणि समाजकारण सोडण्याचा निर्णय घेतला. ते नैराश्याच्या गर्तेत असतानाच ठाण्याचे 'धर्मवीर' आनंद दिघे त्यांच्यासाठी देवदूत म्हणून धावून आले. दिघे साहेबांनी शिंदे यांचे सांत्वन केले आणि त्यांना समजावले, "एकनाथ, तुझं दुःख मोठं आहे, पण आता हे अश्रू पुस आणि समाजातील दुखी लोकांचे अश्रू पुसण्यासाठी बाहेर पड." दिघे साहेबांनी त्यांना जबरदस्तीने पुन्हा कामात गुंतवले, त्यांना ठाणे मनपाचे सभागृह नेतेपद दिले. कामात व्यग्र झाल्यामुळे शिंदे यांना त्या दुःखातून सावरण्यास मदत झाली. हा प्रसंग त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा ठरला आणि त्यानंतर त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य जनसेवेसाठी वाहून घेतले.
राजकीय उदय आणि कौटुंबिक वारसा
[edit]आनंद दिघे यांच्या तालमीत तयार झालेले एकनाथ शिंदे १९९७ मध्ये पहिल्यांदा नगरसेवक झाले. २००१ मध्ये दिघे साहेबांच्या आकस्मिक निधनानंतर ठाण्यात जी पोकळी निर्माण झाली होती, ती भरून काढण्याचे काम शिंदे यांनी केले. २००४ पासून ते कोपरी-पाचपाखाडी मतदारसंघातून सलग आमदार म्हणून निवडून येत आहेत. युती सरकारमध्ये रस्ते विकास (MSRDC) आणि नगरविकास मंत्री म्हणून त्यांनी आपल्या कामाचा ठसा उमटवला. 'समृद्धी महामार्गा'चे शिल्पकार म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली.
राजकारणात आप्तस्वकीय
[edit]एकनाथ शिंदे यांच्याप्रमाणेच त्यांचे सुपुत्र डॉ. श्रीकांत शिंदे हे देखील राजकारणात सक्रिय आहेत. उच्चशिक्षित (ऑर्थोपेडिक सर्जन) असलेले डॉ. श्रीकांत शिंदे कल्याण लोकसभा मतदारसंघातून खासदार म्हणून प्रतिनिधित्व करत आहेत. वडिलांच्या खांद्याला खांदा लावून ते ठाणे जिल्ह्याच्या आणि राज्याच्या राजकारणात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
==सध्याची राजकीय स्थिती आणि हेलकावे (वस्तुनिष्ठ विश्लेषण)==
जून २०२२ मध्ये शिवसेनेत बंड करून एकनाथ शिंदे मुख्यमंत्री झाले, तरी त्यांचा हा मार्ग फुलांचा नसून काट्यांचा आहे. सध्याची त्यांची राजकीय स्थिती दोलायमान आणि आव्हानात्मक आहे.
१. पक्षांतर्गत संघर्ष आणि कायदेशीर लढा: निवडणूक आयोगाने 'शिवसेना' नाव आणि 'धनुष्यबाण' चिन्ह शिंदे गटाला दिले असले, तरी मूळ शिवसैनिकांचे भावनिक समर्थन मिळवणे आणि ठाकरेंशी असलेला संघर्ष ही त्यांच्यासाठी मोठी डोकेदुखी आहे.
२. महायुतीचे संतुलन (Coalition Dharma): सत्तेत भाजपसारखा मोठा पक्ष आणि नव्याने आलेला अजित पवारांचा गट यांच्यात समतोल साधताना शिंदे यांची कसरत होत आहे. जागावाटप, मंत्रिपदे आणि धोरणात्मक निर्णयांमध्ये मित्रपक्षांना सांभाळताना उप-मुख्यमंत्री म्हणून आपली पकड सैल होऊ न देणे हे मोठे आव्हान आहे.
३. सामाजिक अस्वस्थता: मराठा आरक्षणाचा प्रश्न आणि मनोज जरांगे-पाटील यांचे आंदोलन यामुळे सरकारची कोंडी झाली आहे. त्याचवेळी ओबीसी समाजाची नाराजी ओढवून घेणे परवडणारे नाही. या सामाजिक ध्रुवीकरणाच्या काळात दोन्ही समाजांना खुश ठेवताना होणारी दमछाक स्पष्ट दिसते. आगामी निवडणुका या पार्श्वभूमीवर अत्यंत महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
====ठाण्यासाठी योगदान====
एकनाथ शिंदे आणि ठाणे हे नाते अतूट आहे. त्यांनी ठाण्यासाठी दिलेले योगदान वाखाणण्याजोगे आहे:
पायाभूत सुविधा: ठाण्यातील वाहतूक कोंडी फोडण्यासाठी उड्डाणपूल, रुंद रस्ते आणि ईस्टर्न एक्सप्रेस हायवेचे सुशोभिकरणात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे.
क्लस्टर डेव्हलपमेंट (समूह विकास): ठाण्यातील धोकादायक इमारतींचा प्रश्न कायमस्वरूपी सोडवण्यासाठी आशिया खंडातील सर्वात मोठी 'क्लस्टर डेव्हलपमेंट' योजना त्यांनी राबवली. यामुळे सर्वसामान्यांना हक्काचे आणि सुरक्षित घर मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला.
मेट्रो प्रकल्प: वडाळा-घाटकोपर-ठाणे-कासारवडवली (मेट्रो ४) या प्रकल्पाला गती देण्याचे काम त्यांनी केले.
आर्थिक स्थिती आणि संपत्ती विवरण
[edit]निवडणूक आयोगाला सादर केलेल्या प्रतिज्ञापत्रानुसार (Affidavit) एकनाथ शिंदे यांची आर्थिक स्थिती खालीलप्रमाणे आहे:
एकनाथ शिंदे यांनी जाहीर केलेली संपत्ती कोटींच्या घरात आहे. यामध्ये त्यांची स्वतःची आणि पत्नीची मिळून स्थावर व जंगम मालमत्ता समाविष्ट आहे.
जंगम मालमत्ता: यात रोख रक्कम, बँकेतील ठेवी, विविध कंपन्यांमधील शेअर्स, वाहने (ज्यात काही महागड्या गाड्यांचा समावेश आहे) आणि सोन्या-चांदीचे दागिने यांचा समावेश होतो.
स्थावर मालमत्ता: यात प्रामुख्याने साताऱ्यातील शेतजमीन, ठाण्यातील निवासी फ्लॅट्स, बंगले आणि व्यावसायिक जागा यांचा समावेश आहे.
उपलब्ध माहितीनुसार (२०२४ च्या निवडणुकीच्या प्रतिज्ञापत्राच्या संदर्भाने), त्यांची एकूण कौटुंबिक संपत्ती अंदाजे ३७ कोटी रुपयांहून अधिक असल्याचे दिसून येते. एक सामान्य रिक्षाचालक ते एक सधन व्यावसायिक आणि राजकारणी हा त्यांचा आर्थिक आलेख कष्टाने आणि व्यवसाय वृद्धीने उंचावलेला दिसतो.
===विधिमंडळातील कामगिरी आणि जनसंपर्क===
एकनाथ शिंदे यांची विधिमंडळातील कामगिरी नेहमीच प्रभावी राहिली आहे.
सहभाग व निर्णयक्षमता: रस्ते विकास, नगररचना आणि पायाभूत सुविधांच्या चर्चेत त्यांचा अभ्यास दांडगा असतो. सभागृहात केवळ भाषणे न करता, घेतलेल्या निर्णयांची अंमलबजावणी करण्यावर त्यांचा भर असतो (Execution Man).
रेटिंग: विविध राजकीय सर्वेक्षण संस्थांच्या मते, 'प्रश्नांची जाण असलेला' आणि 'लोकांसाठी उपलब्ध असलेला नेता' म्हणून त्यांचे रेटिंग नेहमीच उच्च राहिले आहे. लोकांच्या प्रश्नांवर त्यांनी अनेकदा आक्रमक भूमिका घेतली आहे.
संपर्क तपशील
[edit]एकनाथ शिंदे हे अत्यंत 'ॲक्सेसिबल' (सहज भेटणारे) मुख्यमंत्री मानले जातात.
ठाणे कार्यालय: लुईसवाडी, ठाणे (पश्चिम)
ईमेल: dcm@maharashtra.gov.in (तक्रारी आणि निवेदनांसाठी)
सोशल मीडिया हँडल्स:
X (Twitter): @mieknathshinde
Facebook: Eknath Shinde - एकनाथ शिंदे
Instagram: eknath_shinde_official
=सामान्यांच्या प्रश्नांची जाण, जमिनीवर राहून काम करण्याची वृत्ती आणि संघर्षातून उभे राहिलेले नेतृत्व हीच एकनाथ शिंदे यांची खरी ओळख आहे. आपल्याला काय वाटते ?=