गुगल विलो चिप: क्वांटम युगाची सुरुवात
क्वांटम क्रांती: Qbit चिपची जादू! (The Magic of the Qbit Chip) -----------------------------------
- गुगल विलो चिप, क्वांटम क्रांतीची नवीन सुरुवात. १०५ क्विबिट्स (क्वांटम बिट्स) वापरून तयार केलेली गुगलची विलो चिप ही क्वांटम संगणकातील एक क्रांतिकारी तंत्रज्ञान आहे. पारंपरिक संगणकांमध्ये बिट्स फक्त ० किंवा १ असतात, पण क्वांटम संगणकात क्विबिट्स एकाच वेळी दोन्ही अवस्थेत (सुपरपोजिशन) गरागरा फिरणाऱ्या नाण्याप्रमाणे असू शकतात. यामुळे गणितीय समस्या खूप वेगाने सोडवता येतात, उदा: औषध शोधणे किंवा हवामान पूर्वानुमान.
विलो चिप ही सुपरकंडक्टिंग क्विबिट्सवर आधारित आहे. ही चिप अत्यंत थंड तापमानात (-२७३ डिग्री सेल्सिअस जवळ) काम करते, जिथे इलेक्ट्रॉन्स विना अडथळा फिरतात. गुगलने यात 'एरर करेक्शन' तंत्रज्ञान वापरले आहे, ज्यामुळे चुकीच्या गणनांचे प्रमाण १०० पट कमी झाले आहे. पूर्वीच्या चिप्समध्ये चुका होत्या, पण विलोमध्ये १०५ क्विबिट्स एकत्रितपणे विश्वसनीय गणना करतात. हे 'लॉजिकल क्विबिट्स' क्वांटम संगणकांना अधिक व्यावहारिक बनवते. विलो चिपची शक्ती ही आहे की, ती 'रँडम सर्किट सॅम्पलिंग' ही समस्या ६ मिनिटांत सोडवते, जी सोडवण्यासाठी सुपरकॉम्प्युटरला कोट्यावधी वर्षे लागतील! क्वांटम संगणक पारंपरिक संगणकापेक्षा लाखो पट वेगवान आहेत.
गुगल विलो चिप: आरोग्य, ऊर्जा आणि विज्ञानातील क्रांतीगुगलची विलो चिप ही क्वांटम संगणकातील एक मैलाचा दगड आहे, जी १०५ क्विबिट्स वापरून गणना वेगवान करते. पारंपरिक संगणकांपेक्षा लाखो पट वेगवान, ही चिप आरोग्य, ऊर्जा आणि विज्ञान क्षेत्रात क्रांतिकारी बदल घडवेल. आरोग्य क्षेत्रात विलो चिप औषध शोधण्यात क्रांती घडवेल. क्वांटम सिम्युलेशनमुळे नवीन औषधांची रचना पटकावेळेत होईल, जसे कॅन्सर किंवा अल्झायमरसाठी. वैयक्तिक औषध (personalized medicine) शक्य होईल, ज्यामुळे रुग्णांच्या डीएनए नुसार उपचार मिळतील. भारतात ५७ मिलियन डिमेंशिया रुग्णांसाठी हे वरदान ठरेल, कारण रोग ओळख आणि उपचार वेगवान होईल. ऊर्जा (renewable energy) सुधारण्यात विलो चिप महत्त्वाची भूमिका बजावेल. सौर पॅनल्स किंवा बॅटरीची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी जटिल गणना सोडवेल. कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी जलवायू मॉडेलिंग कमी वेळेत होईल.
भारताच्या २०३० पर्यंत ५०० GW renewable ऊर्जा ध्येयासाठी ही चिप ऊर्जा संकट सोडवेल. विज्ञान क्षेत्रात क्वांटम सिम्युलेशनमुळे रासायनिक प्रतिक्रिया समजून घेता येतील, ज्यामुळे नवीन सामग्री शोधणे सोपे होईल. भौतिकशास्त्रातील अनिश्चितता कमी होईल आणि AI मॉडेल्स मजबूत होतील. भारतासारख्या देशात, जिथे विज्ञान संशोधन वाढत आहे, ही चिप युवा शास्त्रज्ञांना जागतिक स्तरावर नेईल. विलो चिप ही भविष्याची गुरुकिल्ली आहे, ती केवळ तंत्रज्ञान नाही, तर मानवी जीवन सुधारण्याची शक्ती आहे.
- वापर आणि क्रांती: Qbit चिप आपल्या दैनंदिन जीवनात काय बदल घडवेल?
- १. आरोग्य आणि औषध (Health and Medicine):* क्वांटम कॉम्प्युटरमुळे नवीन औषधांचा शोध अगदी काही मिनिटांत लागेल [External Information]. रोगांचे अचूक निदान आणि त्यांच्यावर उपचार करण्यासाठी नवीन रेणू (Molecules) कसे तयार करायचे, हे डिझाइन करणे खूप सोपे होईल. त्यामुळे वॅक्सिन तयार करणे, रोगांवर औषध निर्मिती सोप्पी होईल.
- २. ऊर्जा क्षेत्र (Energy Sector):** नवीन सुपर-कंडक्टर्स [External Information] तयार होतील, ज्यामुळे वीज वाया न जाता दूरवर पोहोचवता येईल. ऊर्जा ग्रीड (Grid) व्यवस्थापनाची समस्या क्वांटम गतीने सोडवता येईल [External Information].
- ३. भौतिकशास्त्र आणि शोध (Physics and Discovery):** सध्याचे कॉम्प्युटर ज्या अत्यंत जटिल वैज्ञानिक समस्या सोडवू शकत नाहीत, त्या Qbit चिप चुटकीसरशी सोडवेल. यामुळे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) अधिक तीव्र आणि प्रभावी होईल.
- ४. मटेरियल सायन्स (Material Science):* जगातले सर्वात मजबूत, सर्वात हलके आणि सर्वात प्रभावी धातू आणि पदार्थ तयार करण्याची प्रक्रिया क्वांटम चिपमुळे वेगवान होईल.
भारतातही क्वांटम तंत्रज्ञान वाढत आहे, पण विलो सारखी चिप्सचे संशोधन जगाला प्रेरणा देते. हे तंत्रज्ञान भविष्यात आरोग्य, ऊर्जा आणि अर्थव्यवस्थेला बदलेल. मात्र, ऊर्जा खर्च आणि त्रुटी दूर करणे हे आव्हान आहे. विलो ही एका क्वांटम युगाची सुरुवात आहे.
मूळ लेखक: *ॲड प्रमोद ना ढोकले*