जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड चळवळ
'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड चळवळ
ठाणे शहराची जीवनवाहिनी मानला जाणारा घोडबंदर रोड (Ghodbunder Road) गेल्या अनेक वर्षांपासून येथील नागरिकांसाठी एक मोठी समस्या बनला आहे. प्रचंड वाहतूक कोंडी, रस्त्यांवरील मोठे खड्डे, अपघातांची वाढती संख्या आणि प्रशासनाचे दुर्लक्ष यामुळे त्रस्त झालेल्या नागरिकांनी या समस्येविरोधात एक मोठी चळवळ उभी केली आहे, जी 'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड फोरम' (Justice for Ghodbunder Road Forum) या नावाने ओळखली जाते.
समस्येचे मूळ: रस्त्याची दुरवस्था
[edit]घोडबंदर रोड हा पूर्व द्रुतगती महामार्ग (Eastern Express Highway) आणि पश्चिम द्रुतगती महामार्ग (Western Express Highway) यांना जोडणारा अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग आहे. त्यामुळे या रस्त्यावर दररोज अवजड वाहनांची (Heavy Vehicles) आणि नियमित वाहतुकीची मोठी वर्दळ असते. मात्र, मेट्रोचे काम, सेवा रस्त्यांची दुरवस्था आणि प्रशासनाच्या ढिसाळ नियोजनामुळे या रस्त्याची अवस्था बिकट झाली आहे.
चळवळीच्या मुख्य मागण्या आणि समस्या
[edit]* खड्डे आणि खराब रस्ते: पावसाळ्यात रस्त्यावर मोठ्या प्रमाणात खड्डे पडतात, ज्यामुळे वाहतुकीचा वेग मंदावतो आणि अपघात होतात. खराब रस्त्यांमुळे अनेक वाहनांचे नुकसान होते आणि प्रवाशांना शारीरिक त्रास सहन करावा लागतो.
* भीषण वाहतूक कोंडी: खराब रस्ते, अवजड वाहनांची वर्दळ आणि मेट्रोचे काम यामुळे या रस्त्यावर दररोज अनेक तास वाहतूक कोंडी होते. नोकरदार वर्ग आणि विद्यार्थ्यांना यामुळे वेळेवर कामावर किंवा शाळेत पोहोचणे शक्य होत नाही.
* अपघात आणि मृत्यू: रस्त्यावरील खड्डे आणि खराब अवस्थेमुळे अपघातांच्या संख्येत वाढ झाली आहे. या अपघातांमध्ये अनेकांना जीव गमवावा लागला आहे, ज्यामुळे नागरिक अधिक संतप्त झाले आहेत.
* अव्यवस्थित वाहतूक व्यवस्थापन: अवजड वाहनांना दिवसा बंदी घालणे, वाहतुकीचे योग्य नियोजन करणे आणि प्रशासनाकडून तातडीने उपाययोजना न करणे ही देखील एक मोठी समस्या आहे.
नागरिकांचा एल्गार: 'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड'
[edit]प्रशासनाच्या वारंवारच्या आश्वासनानंतरही परिस्थितीत सुधारणा न झाल्याने, घोडबंदर रोड परिसरातील नागरिकांनी कोणत्याही राजकीय पाठिंब्याशिवाय एकत्र येत 'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड फोरम'च्या माध्यमातून जनआंदोलन छेडले आहे.
* आंदोलनाची रूपरेषा: या फोरमच्या नेतृत्वाखाली नागरिकांनी रस्त्यावर उतरून आंदोलन केले आहे. खड्ड्यांमध्ये शीर्षासन करणे, खड्ड्यात बसून फलक दाखवणे अशा अभिनव पद्धतींनी त्यांनी प्रशासनाचे लक्ष वेधून घेतले.
* मागणीचे स्वरूप: नागरिकांची प्रमुख मागणी 'वाहतूककोंडी मुक्त, खड्डे मुक्त तसेच अवजड वाहनेमुक्त रस्ता हवा' अशी आहे.
* ऑनलाइन मोहीम: रस्त्यावरील समस्या लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी आणि प्रशासनावर दबाव आणण्यासाठी #JusticeForGhodbunderRoad आणि #ThaneGBroadJustice सारख्या हॅशटॅगचा वापर करून सोशल मीडियावरही मोहीम चालवली जात आहे.
प्रशासनाचे प्रतिसाद
[edit]नागरिकांच्या या तीव्र आंदोलनानंतर प्रशासनाने काही तात्पुरत्या उपाययोजना केल्या आहेत:
* अवजड वाहनांवर निर्बंध: वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी, अवजड वाहनांना दिवसा बंदी घालून रात्री १२ ते पहाटेपर्यंतच परवानगी देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
* रस्ते दुरुस्तीचे निर्देश: ठाणे महापालिका आयुक्तांनी रस्त्यावरील खड्डे तातडीने बुजवून रस्ते दुरुस्त करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
* रंबल स्ट्रिप्स: अपघातांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी काही चौकांमध्ये 'रंबल स्ट्रिप्स' बसवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
संघर्षातून न्यायाची अपेक्षा
[edit]'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड' ही चळवळ केवळ रस्त्यांच्या दुरुस्तीची मागणी नसून, नागरिकांना चांगले जीवन आणि सुरक्षित प्रवास करण्याचा हक्क मिळवण्यासाठीचा संघर्ष आहे. राजकीय नेत्यांचे निवासस्थान आणि कार्यालय असलेल्या ठाण्यातच जर नागरिकांना रस्त्यांसाठी इतका संघर्ष करावा लागत असेल, तर हे प्रशासनाच्या नियोजनशून्यतेचे मोठे उदाहरण आहे. या चळवळीमुळे नागरिकांनी एकत्र येऊन प्रशासनाला जाब विचारण्याची मोठी ताकद दाखवली आहे, आणि घोडबंदर रोडला लवकरात लवकर न्याय मिळावा अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
चळवळीचे स्वरूप
[edit]* सामूहिक नेतृत्त्व: ही चळवळ काही मोजक्या नेत्यांवर अवलंबून नसून, ती अनेक सक्रिय नागरिकांच्या सामूहिक नेतृत्त्वाखाली चालते.
* सामाजिक माध्यमांचा वापर: हे सदस्य व्हॉट्सअॅप गट (WhatsApp Group) आणि सोशल मीडियाचा वापर करून मोठ्या संख्येने सामान्य नागरिकांना, विशेषतः महिलांना, आंदोलनात सक्रियपणे सहभागी करून घेतात.
* नागरिक सहभाग: या फोरमचे खरे बळ हे घोडबंदर रोडवर वास्तव्यास असणारे हजारो सामान्य नागरिक आहेत, जे वेळोवेळी आंदोलनात, बैठकांमध्ये आणि सोशल मीडियावरील मोहिमांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतात.
थोडक्यात, 'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड' ही काही मूठभर नेत्यांची चळवळ नसून, ती संघर्ष करणाऱ्या आणि न्याय मिळवू पाहणाऱ्या जागरूक ठाणेकरांची चळवळ आहे.
'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड फोरम' (Justice for Ghodbunder Road Forum) ही चळवळ कोणत्याही एका राजकीय पक्षाशी किंवा विशिष्ट संघटनेशी जोडलेली नसून, ती घोडबंदर रोड परिसरातील त्रस्त नागरिकांनी एकत्र येऊन सुरू केलेली एक स्वयंभू नागरी चळवळ (Citizen-led movement) आहे. त्यामुळे यात अनेक सामान्य नागरिक, व्यावसायिक आणि सामाजिक कार्यकर्ते सक्रिय सभासद म्हणून काम करतात. उपलब्ध माहितीनुसार, या चळवळीला सक्रियपणे पुढे नेणाऱ्या आणि नेतृत्त्व करणाऱ्या काही महत्त्वाच्या सदस्यांची ओळख खालीलप्रमाणे आहे:
चळवळीतील सक्रिय सदस्य
[edit]या फोरममध्ये खालील सदस्यांचा 'कोअर टीम' (Core Team) मध्ये समावेश आहे आणि ते आंदोलनाचे संयोजन, प्रशासनाशी संवाद आणि मोहीम चालवण्यात सक्रिय भूमिका घेतात:
* श्री. गिरीश पाटील (Girish Patil): हे फोरमच्या प्रमुख कार्यकर्त्यांपैकी एक आहेत. त्यांनी आंदोलनादरम्यान माध्यमांशी संवाद साधून नागरिकांच्या मागण्या स्पष्टपणे मांडल्या आहेत. खराब रस्त्यांसाठी प्रशासनाला जबाबदार धरून कठोर भूमिका घेण्यामध्ये त्यांचा सहभाग असतो.
* श्रीमती श्रद्धा राय (Shraddha Rai): त्या पत्रकारितेच्या पार्श्वभूमीतून आलेल्या आहेत आणि 'झिम्मेदार कोण' (Zimmedar Kaun) या मोहिमेद्वारे नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्याचे काम करतात. त्यांनी प्रशासन आणि नागरिकांमध्ये समन्वय साधण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे.
* इतर सक्रिय 'कोअर' सदस्य: या फोरमच्या 'कोअर टीम'मध्ये जे. एन. वसंथी (J N Vasanthi), गुरुमित सिंग (Gurmeet Singh), पंकज सिन्हा (Pankaj Sinha), रवी जैन (Ravi Jain), देवेन आचार्य (Deven Acharya), सतीश पवार (Satish Pawar), मनीष ठक्कर (Manish Thakkar) आणि कृष्ण (Krishna) यांसारख्या स्थानिक रहिवाशांचा समावेश आहे.
रोहित गायकवाड (Rohit Gaikwad) आणि आदिश मेहरोत्रा (Adish Mehrotra) हे देखील रस्त्यांच्या खराब स्थितीमुळे झालेल्या अपघाती मृत्यूंच्या चौकशीची मागणी करणाऱ्या शिष्टमंडळात सक्रिय होते.