ठाण्याचा 'ग्रीन' हिरो: रोहित जोशी
ठाण्याचा 'ग्रीन' हिरो: रोहित जोशी
रोहित जोशी हे ठाण्यातील एक प्रमुख पर्यावरण प्रेमी आणि सक्रिय पर्यावरण कार्यकर्ता आहेत, ज्यांनी निसर्गाशी आपली कटिबद्धता जपण्यासाठी कॉर्पोरेट नोकरी सोडून पूर्णवेळ पर्यावरण रक्षणासाठी वाहून घेतले. ठाणे आणि मुंबई परिसरातील पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी ते सतत कार्यरत आहेत.
कार्याचा आढावा: व्यवस्थेशी कायदेशीर संघर्ष
[edit]रोहित जोशी यांच्या कार्याची सुरुवात पक्षिनिरीक्षणाच्या छंदाने झाली, पण कालांतराने त्यांना पर्यावरणाचा ऱ्हास आणि नागरी समस्यांची जाणीव झाली. त्यानंतर त्यांनी सनदशीर मार्गाने आणि कायदेशीर लढ्याद्वारे पर्यावरण संरक्षणाचे काम सुरू केले. २०१४ मध्ये नोकरी सोडून, त्यांनी ठाणे-मुंबईतील अनेक पर्यावरण संस्थांना एकत्र आणून 'येऊर एन्व्हायर्नमेंटल सोसायटी'ची स्थापना केली, जी अनेक पर्यावरण प्रश्नांवर आवाज उठवते.
वृक्षतोडीविरोधातील लढा
* ठाणे महानगरपालिकेच्या (TMC) वृक्ष प्राधिकरणाच्या सदस्यांच्या नियुक्तीवर आक्षेप घेत, त्यांनी जनहित याचिका (PIL) दाखल केली. अपात्र सदस्यांमुळे होणारी ५,००० हून अधिक झाडांची प्रस्तावित तोड थांबवण्यात त्यांना यश आले. दर पाच वर्षांनी अनिवार्य असलेला वृक्षगणना (Tree Census) न केल्याबद्दलही त्यांनी याचिका दाखल केली.
आरे जंगल आणि येऊर संवर्धन:
* आरे जंगल आणि येऊरच्या पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे (Eco-sensitive zone) संरक्षण करण्यासाठी ते सातत्याने सक्रिय आहेत. येऊर टेकड्यांमधील बेकायदेशीर बांधकाम आणि 'टर्फ क्लब' विरोधात त्यांनी उच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली. संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या (SGNP) संरक्षित क्षेत्रात सिमेंट प्लांट उभारणीला विरोध करणारी याचिकाही त्यांनी दाखल केली आहे.
ठाणे खाडी आणि कांदळवन (Mangroves) रक्षण:
* ठाणे खाडीत होणारी कचरा आणि डेब्रिज (माती-बांधकाम अवशेष) डंपिंग थांबवण्यासाठी त्यांनी जोरदार लढा दिला. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे खाडीतील कचरा साफ झाल्यानंतर दुसऱ्याच वर्षी स्थलांतरित पक्ष्यांनी त्या ठिकाणी परत येणे, हा त्यांच्या लढ्याचा एक मोठा विजय आहे. ते ठाणे महापालिकेच्या कांदळवन समितीवरही कार्यरत होते.
जल प्रदूषण आणि धार्मिक विधी:
* नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये (तलाव, खाडी, समुद्र) पीओपी (Plaster of Paris) च्या मूर्ती विसर्जनावर बंदी घालण्याच्या उच्च न्यायालयाच्या आदेशाचे उल्लंघन होत असल्याबद्दल त्यांनी अधिकाऱ्यांविरुद्ध आवाज उठवला आहे. बाणगंगा तलावातील (Banganga Lake) प्रदूषण आणि मासेमारीवर होणाऱ्या परिणामांबद्दलही त्यांनी कायदेशीर कारवाईचा इशारा दिला आहे.
सामाजिक आणि जनजागृतीपर कार्य
[edit]कायदेशीर लढ्यासोबतच, रोहित जोशी यांनी जनसामान्यांमध्ये पर्यावरणाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले आहेत:
* स्वच्छता मोहिम: 'येऊर एन्व्हायर्नमेंटल सोसायटी'च्या माध्यमातून त्यांनी येऊरच्या जंगलात सातत्याने स्वच्छता मोहीम राबवली आणि हा परिसर मोठ्या प्रमाणात प्रदूषणमुक्त केला.
* पर्यावरण पूरक उपक्रम: त्यांनी 'ग्रीन गटारी', 'वृक्षबंधन' (झाडांना राखी बांधणे), आणि 'फ्री द ट्री' (झाडांना खिळेमुक्त करणे) यांसारखे अभिनव उपक्रम सुरू केले.
* अभिनव तंत्रज्ञान: जंगल संरक्षणासाठी त्यांनी 'ड्रोन' (Drone) तंत्रज्ञानाचा उपयोग करण्यामध्ये वनविभागाला सहकार्य केले, ज्यामुळे जंगलातील अवैध कारवायांवर लक्ष ठेवणे सोपे झाले.
नागरी प्रश्नांवर सक्रिय
[edit]पर्यावरणाव्यतिरिक्त ते ठाण्यातील इतर नागरी समस्यांवरही सोशल मीडिया आणि वृत्तपत्रांमधून सक्रियपणे भाष्य करत असतात. रोहित जोशी हे केवळ एक पर्यावरण कार्यकर्ता नसून, ते ठाण्याच्या 'ग्रीन' कव्हर्सचे सजग संरक्षक आहेत. त्यांनी कॉर्पोरेट नोकरी सोडून पर्यावरणासाठी वाहून घेण्याचा घेतलेला निर्णय, अनेक तरुण-तरुणींसाठी एक प्रेरणास्रोत ठरला आहे. व्यवस्थेतील त्रुटींवर बोट ठेवून, ते कायदेशीर लढ्याच्या माध्यमातून, पर्यावरण आणि नागरी समस्यांवर सातत्याने आवाज उठवत आहेत.