ठाण्याचा आरसा: सिद्धेश्वर तलाव
ठाण्याचा आरसा: सिद्धेश्वर तलाव!
मी सिद्धेश्वर तलाव बोलतोय...
[edit]मी आहे ठाण्याचं हृदय, 'तलावांचे शहर' या नावाला साजेशी माझी ओळख! मला सिद्धेश्वर तलाव म्हणतात. माझं पाणी म्हणजे केवळ जलस्रोत नाही, तर ते आहे शिलाहार राजांच्या काळापासूनचा इतिहास, अनेक पिढ्यांच्या कथा आणि आजच्या शहराची व्यथा!
माझा प्राचीन इतिहास
[edit]आज तुम्ही मला थोडं आक्रसलेलं पाहता, पण माझा भूतकाळ खूप भव्य होता. अकरा-बाराव्या शतकात शिलाहार राजांनी ठाण्यात बांधलेल्या बावीस तलावांपैकी मी एक प्रमुख तलाव. माझे क्षेत्रफळ एकेकाळी तब्बल १०५ एकर होते. माझ्याच काठावर सिद्धेश्वर राम मंदिर आहे. मी कित्येक वर्षांपासून असंख्य सकाळ-संध्याकाळ, अनेक ऋतू पाहिले आहेत. माझ्या पाण्यात अनेक पिढ्यांनी डुबकी मारली आहे, माझ्या काठावर अनेक गप्पा रंगल्या आहेत.
ब्रह्मदेवाच्या मूर्तीचं रहस्य
[edit]मी नुसता इतिहास जपला नाही, तर माझ्या उदरात एक मोठं रहस्य देखील दडवलं होतं. मे १९९५ मध्ये, माझी साफसफाई आणि उत्खनन सुरू असताना, मला माझ्या आत एक अमूल्य ठेवा सापडला. ती होती पाच फूट उंचीची, चार मुखांची ब्रह्मदेवाची प्राचीन मूर्ती!
ही मूर्ती हिरव्या दगडात कोरलेली, चालुक्य शैलीचा प्रभाव असलेली, अप्रतिम कलाकुसर दर्शवणारी होती. ब्रह्मदेव सृष्टीचा निर्माता. त्यांची चार मुखे चार दिशांना पाहणारी, धीरगंभीर पण प्रसन्न मुद्रेत असलेली. त्यांच्या पायाजवळ त्यांच्या पत्नी सरस्वती आणि गायत्री उभ्या आहेत. हा माझ्या प्राचीन संस्कृतीचा आणि धार्मिक संपन्नतेचा एक जिवंत पुरावा आहे, जो मी माझ्या पोटात इतकी वर्षे जपला होता.
ही मूर्ती सापडल्यावर मला खूप आनंद झाला. हा ठेवा म्हणजे ठाण्याच्या प्राचीनतेची आणि भव्यतेची साक्ष आहे. आजही तुम्ही ही मूर्ती ठाण्याच्या टाऊन हॉलच्या आवारात पाहू शकता.
माझी व्यथा...
[edit]मी आज आनंदी असलो तरी, थोडा व्यथित आहे. माझ्याभोवती झोपडपट्ट्यांचा विळखा पडला आहे, सांडपाणी आणि कचरा माझ्या पाण्यात मिसळतो आहे. एकेकाळी १०५ एकर असलेला माझा आकार आज फक्त २ एकरच्या आसपास उरला आहे. माझा श्वास गुदमरतोय...
पण मला खात्री आहे, ठाणेकर माझे महत्त्व जाणतील. ज्याप्रमाणे मी इतकी वर्षे ब्रह्मदेवाची मूर्ती जपली, त्याचप्रमाणे तुम्हीही मला जपाल. माझी कथा ऐका, माझी व्यथा समजून घ्या आणि माझ्या सौंदर्याला आणि इतिहासाला पुन्हा एकदा नवसंजीवनी द्या!
माझे एक छोटेसे आवाहन
[edit]माझ्या प्राचीन इतिहासाचा आणि ब्रह्मदेवाच्या मूर्तीचा वारसा जपत, आपण सर्व मिळून मला प्रदूषणमुक्त आणि सुंदर बनवूया!