ठाण्यातील चित्रकार विजयराज बोधनकर यांची कला आणि रंगांची किमया
ठाण्यातील चित्रकार विजयराज बोधनकर यांची कला आणि रंगांची किमया
ठाणे शहराला कला आणि संस्कृतीचा समृद्ध वारसा आहे आणि या परंपरेतील एक महत्त्वपूर्ण आणि बहुआयामी नाव म्हणजे चित्रकार विजयराज बोधनकर. केवळ कॅनव्हासवर अमूर्त रंगांची उधळण करून लोकांना आनंद देणारा चित्रकारच नव्हे, तर साहित्यिकांच्या स्वभावाचे चित्रण करणारा एक सिद्धहस्त अर्कचित्रकार म्हणूनही त्यांची ओळख आहे. त्यांच्या कलेतील ही विविधताच त्यांची कला लोकांना अधिक भावण्याचे मुख्य कारण आहे.
विदर्भाचे मूळ, मुंबईची शिदोरी
[edit]विजयराज बोघनकर यांचे मूळ विदर्भातील आर्वी तालुक्यातील धनोडी गावचे. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण धनोडी मध्ये झाले. माती आणि संस्कृतीचे संस्कार विदर्भात झाले असले तरी, कलेची खरी बहार मुंबईत आली. त्यांनी १९९० साली मुंबईतील प्रतिष्ठित सर जे.जे. स्कूल ऑफ अप्लाईड आर्ट मधून पदवी प्राप्त केली. या शिक्षणाने त्यांच्या नैसर्गिक प्रतिभेला एक शास्त्रीय अधिष्ठान दिले.
संघर्ष आणि कुटुंब: कलेला मिळालेला आधार
[edit]कलाकार म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण करताना बोघनकर यांना मोठा संघर्ष करावा लागला. कलेच्या व्यावसायिक जगात यश मिळवणे सोपे नव्हते. आर्थिक अनिश्चितता, आपल्या कलेला योग्य बाजारपेठ मिळवण्याचे आव्हान त्यांनी स्वीकारले. मात्र, या सर्व वाटचालीत त्यांच्या कुटुंबानं त्यांना खंबीर साथ दिली. त्यांच्या पत्नीने त्यांना भावनिक आधार देत, कलेच्या मार्गावर स्थिर राहण्यास मदत केली. 'लोकसत्ता' वृत्तपत्रातही त्यांनी अनेक वर्षे काम केले, ज्यामुळे त्यांच्या कलेला एक व्यापक दृष्टिकोन मिळाला.
बोधनकर यांची कलेची दोन रूपे
[edit]बोघनकर यांच्या कलाकृतींचे मुख्य आकर्षण म्हणजे त्यांच्या कलेतील दोन प्रमुख आणि भिन्न प्रवाह:
१. अमूर्त चित्रांतील सकारात्मकता (Abstract Art)
त्यांची अमूर्त (Abstract) चित्रे तेजस्वी आणि आनंदी रंगांनी भरलेली असतात. ते म्हणतात, त्यांच्या चित्रांचा उद्देश पाहणाऱ्याला आनंद आणि मनःशांती देणे आहे. त्यांच्या कॅनव्हासवरील रंगांची उधळण ही केवळ रंगरंगोटी नसून, ती जीवनातील सकारात्मकता आणि आशावादाचे प्रतीक आहे. त्यांचे हे 'अमूर्त' काम, पाहणाऱ्याला एका वेगळ्याच ऊर्जा आणि समाधानाच्या दुनियेत घेऊन जाते, ज्यामुळे ते अत्यंत लोकप्रिय आहे.
२. साहित्यिकांची अर्कचित्रे (Caricatures/Character Sketches)
बोधनकर यांच्या कलेचा दुसरा आणि अत्यंत महत्त्वाचा पैलू म्हणजे त्यांची अर्कचित्रे (Caricatures) अर्थात 'स्वभावचित्रे'. त्यांनी अनेक थोर मराठी साहित्यिकांची व्यक्तिमत्त्वे आणि त्यांचे बारकावे अतिशय विनोदी आणि नेमक्या रेषांमध्ये पकडले आहेत.
* विशेष आकर्षण: त्यांची ही साहित्यिकांवरील अर्कचित्रे अनेक अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे खास आकर्षण ठरली आहेत.
* प्रकाशित कार्य: 'साहित्यिकांची स्वभावचित्रे' या त्यांच्या पुस्तकात त्यांनी अनेक मान्यवर साहित्यिकांचे स्वभाव, त्यांच्या हावभावांसह प्रभावीपणे चितारले आहेत. ९६ व्या साहित्य संमेलनात तर त्यांची ९६ स्वभावचित्रे प्रदर्शित करण्यात आली होती.
कलेतील बारकावे
[edit]अमूर्त चित्रांमध्ये ते रंगांचे थर आणि पोत (Texture) वापरून त्रिमितीय अनुभव देतात, तर अर्कचित्रांत ते कमीत कमी रेषांचा वापर करून व्यक्तिमत्त्वाचा गाभा अचूकपणे पकडतात. त्यांची चित्रे आत्मपरीक्षणाची आणि आनंद देण्याची दुहेरी भूमिका पार पाडतात.
कलेच्या प्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे
[edit]विजयराज बोघनकर यांनी मुंबईतील नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरी, कलकत्ता, बंगलोर, दिल्ली, हैदराबाद, पाँडिचेरी , पुणे,नागपूर आणि मुंबईच्या जहांगीर आर्ट गॅलरी यांसारख्या प्रतिष्ठित ठिकाणी अनेक एकल आणि समूह प्रदर्शने भरवली आहेत. या प्रदर्शनांनी त्यांना राष्ट्रीय स्तरावर एक महत्त्वाचा कलाकार म्हणून ओळख मिळवून दिली आहे. त्यांची चित्रे अनेक खासगी संग्रहात (Private Collections) समाविष्ट आहेत, जे त्यांच्या कलेची गुणवत्ता आणि लोकप्रियता सिद्ध करते.
समारोप
[edit]विजयराज बोधनकर यांची कला केवळ ठाण्यापुरती मर्यादित नाही; तर ती विदर्भाच्या मुळांशी जोडलेली, मुंबईत बहरलेली आणि संपूर्ण महाराष्ट्राला आपलीशी वाटणारी आहे. अमूर्त कलेतील त्यांची सकारात्मकता आणि अर्कचित्रांतील त्यांची अचूक निरीक्षणशक्ती यामुळे त्यांची कला लोकांना केवळ भावतेच नाही, तर विचार करायलाही लावते. अशा बहुआयामी कलावंतामुळे ठाण्याचे कलाविश्व खऱ्या अर्थाने समृद्ध झाले आहे. कला ही हळूहळू विकसित होत जाते. बदलत जाते अगदी मानवी चेहऱ्याप्रमाणे..बदलत जाणे हा मूळ निसर्गाचा स्वभाव गुण म्हणायला हवा..म्हणूनच कला आणि छापखाना यात फरक आहे..चित्रकाराचे एक चित्र पुन्हा बनविता येत नाही आणि चित्रकार नवीन चित्राचा कायम विचार करतो. त्याच अवस्थेतून बोधनकर यांची अक्षर शैली हळूहळू बदलत गेली असावी..
| = चित्रकार विजयराज बोधनकर यांची २०२५ दिवाळीतील साहित्यसेवा = |
|---|
| विजयराज बोधनकर केवळ चित्रकारच नव्हेत तर लेखक साहित्यिक, कवीही आहेत. अर्थात त्यांच्या प्रत्येक कला आविष्कारात चित्रकार असतोच असतो. या वर्षी दिवाळी अंकांनिमित्त त्यांच्याकडून घडलेली पुढील साहित्य सेवा.
|
