घोडबंदर आंदोलन: लोकशक्तीचा एल्गार!
घोडबंदर आंदोलन: लोकशक्तीचा एल्गार!
ठाणे: मुंबई आणि पश्चिम महाराष्ट्राला गुजरात तसेच उत्तर भारताशी जोडणारा अत्यंत महत्त्वाचा रस्ता म्हणजे घोडबंदर रोड (GB Road). मात्र, गेल्या अनेक वर्षांपासून या रस्त्यामुळे होणारा त्रास येथील लाखो रहिवाशांसाठी जीवन-मरणाचा प्रश्न बनला आहे. याच त्रासातून जन्म झाला आहे 'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड' (Justice for Ghodbunder Road) या लोकचळवळीचा, ज्याने आता प्रशासनाला थेट जाब विचारण्यास सुरुवात केली आहे.
नुकतीच या चळवळीने एक महत्त्वपूर्ण बैठक आयोजित केली गेली, ज्यात सुमारे १०० हून अधिक गृहसंकुलांमधील पदाधिकाऱ्यांनी सहभाग होता. हे पदाधिकारी अंदाजे अडीच ते तीन लाख नागरिकांचे प्रतिनिधित्व करतात. या बैठकीतून उपमुख्यमंत्र्यांपासून ते स्थानिक आयुक्त, मंत्री आणि लोकसभा सदस्यांपर्यंतच्या सर्व प्रमुख नेत्यांना आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांना समस्या सोडवण्यासाठी सूचना आणि निमंत्रण पाठवण्यात आले. हा केवळ एका रस्त्याचा प्रश्न नसून, एक संघटित लोकशक्ती प्रशासनाकडे न्याय मागत असल्याचा हा स्पष्ट संदेश आहे.
घोडबंदर मार्गावरील वाहतूक कोंडी सोडवण्यासाठी आणि अपघातांचे प्रमाण रोखण्यासाठी विविध घोषणा करण्यात येत असल्या तरी त्या अद्याप सुटलेल्या नाहीत. या पार्श्वभूमीवर दक्ष नागरिक अजय जया यांनी मशाल यात्रेची घोषणा केली आहे जी २९ नोव्हेंबरला सायंकाळी निघणार आहे.
घोडबंदरच्या नागरिकांच्या पाच प्रमुख समस्या:
[edit]घोडबंदर रोडवरील रहिवाशांना भेडसावणाऱ्या समस्यांची यादी खूप मोठी आहे, पण त्यातील पाच प्रमुख समस्या खालीलप्रमाणे आहेत:
१. जीवघेणी वाहतूक कोंडी (Traffic Congestion): ही या रस्त्याची सर्वात मोठी समस्या आहे. अवजड वाहनांची (Heavy Vehicles) प्रचंड रहदारी, मेट्रोचे (Metro Rail) काम आणि सुरू असलेली रस्त्यांची कामे यामुळे दररोज सकाळी आणि सायंकाळी वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागतात. कापूरबावडीपासून ते गायमुख घाटापर्यंतचा प्रवास काही किलोमीटरचा असला तरी, त्यासाठी अर्धा तास ते कधीकधी तासभर लागतो. यामुळे नोकरदार, विद्यार्थी आणि ज्येष्ठ नागरिक अक्षरशः मेटाकुटीला आले आहेत.
२. खड्डे आणि खराब रस्ते (Potholes and Poor Road Conditions): विशेषतः पावसाळ्यात घोडबंदर रोडची अवस्था अत्यंत दयनीय होते. ठिकठिकाणी पडलेले मोठे खड्डे, उड्डाणपुलांवरील (Flyovers) खराब डागडुजी आणि पॅचवर्कमुळे रस्त्याची चाळण होते. यामुळे अपघातांचे प्रमाण वाढले असून, हा रस्ता एक 'मृत्यूचा सापळा' बनत चालला आहे.
३. पाणीटंचाई (Water Scarcity) आणि विजेची समस्या: घोडबंदर परिसरात मोठ्या प्रमाणात गृहसंकुले उभी राहिली आहेत, पण पाण्याची मागणी आणि पुरवठा यात मोठी तफावत आहे. अनेक सोसायट्यांना आजही पाण्याची टँकर मागवावे लागतात. त्याचबरोबर, वारंवार होणारा वीजपुरवठ्यातील खंड आणि अनियमितता यामुळे रहिवाशांना मोठा त्रास सहन करावा लागतो.
४. विकासकामांचा ताण: रस्त्याचे काँक्रिटीकरण (Concretization), सेवा रस्त्यांची जोडणी (Service Road Merging), जलवाहिनी टाकणे आणि मेट्रोचे बांधकाम अशी अनेक कामे एकाच वेळी सुरू आहेत. ही कामे वेळेवर पूर्ण होत नसल्याने नागरिकांना वाहतूक कोंडी आणि धूळ यांचा सतत सामना करावा लागत आहे.
५. बेशिस्त वाहतूक व्यवस्थापन: अनेक ठिकाणी अवैध पार्किंग आणि बेशिस्त रिक्षाचालकांमुळे वाहतुकीच्या नियमांचा बोजवारा उडतो. वाहतूक पोलिसांची अपुरी संख्या आणि प्रशासकीय यंत्रणांमधील समन्वयाचा अभाव यामुळे समस्या अधिकच वाढत आहेत.
जनतेचा आवाज प्रशासनाच्या दारी
[edit]'जस्टिस फॉर घोडबंदर रोड' चळवळीने केवळ आंदोलन न करता, प्रशासकीय स्तरावर बैठका घेऊन समस्यांवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याची मागणी केली आहे. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी काही कामांची डेडलाईन जानेवारी २०२६ पर्यंत पूर्ण करण्याची घोषणा केली असली तरी, नागरिकांना आता केवळ आश्वासने नको आहेत, त्यांना त्वरित आणि ठोस कृती हवी आहे.
तीन लाख लोकांचे प्रतिनिधित्व करणारी ही चळवळ आता कोणत्याही राजकीय पक्षाच्या भूमिकेशिवाय केवळ नागरिकांच्या हितासाठी लढत आहे. या बैठका आणि निमंत्रणांमुळे प्रशासनाला आता या समस्येकडे अधिक गांभीर्याने लक्ष द्यावे लागणार आहे. घोडबंदरवासीयांच्या ‘न्याय’ हक्कासाठी सुरू झालेला हा लढा लवकरच निर्णायक टप्प्यावर पोहोचेल, अशी आशा आहे.